Visie van ontwerper Charles J. Janssen

 

Als ik een gitaarshop binnenloop betrap ik mijzelf er vaak op dat ik gitaren die er niet echt fraai uitzien niet aanpak, laat staan inplug en uitprobeer. En ik vind er maar weinig echt mooi. Beschamend eigenlijk, want daar gaat het toch niet om? Excellente bespeelbaarheid en authentieke en expressieve sounds is toch wat een gitaar moet hebben. Zuiver te intoneren en stemstabiel. Er zijn maar weinig exemplaren op de markt die aan mijn hoge eisen voldoen en ook nog smaakvol zijn vormgegeven. En dan zijn ze meestal peper duur. Op zoek naar de Heilige Graal kom je een hoop commerciële marketing tegen. Veel flauwe kul. Waar het echt omgaat bij een elektrische gitaar is de functionaliteit van het ontwerp en om de kwaliteit van componenten en afwerking. En ja, het oog wil ook wat. Om die reden stop ik veel tijd en aandacht in productontwikkeling, selectie van materialen, bouw en afwerking van mijn gitaren. Ontwerp, tijd en zorg. Daarom zijn ze zo goed.  Want de Schwung kwaliteit overtreft die van de zogenaamde ‘custom shop’ van de A-merken,  en heeft bovendien veel meer te bieden dan die eeuwig saaie bekende merken, terwijl  de prijs fair blijft.

Ik heb in mijn visie de beproefde kenmerken van de iconische gitaren uit de popgeschiedenis gerespecteerd. Immers, het kenmerkende geluid van een Stratocaster, Tele, Les Paul of PRS krijg je alleen met de juiste combinatie van factoren. Dan ontkom je niet helemaal aan kopiëren. Maar ik maak wel gebruikt van een aantal moderne innovaties waardoor ik de kwaliteit op het hoogste niveau kan brengen. Daarenboven biedt ik veel extra’s dat concurrenten ontberen. Tenslotte biedt Schwung een eigenzinnige en smaakvolle vormgeving. Kortom, mijn recept voor een compromisloze elektrische gitaar: functioneel en ergonomisch ontwerp, uiterst accurate productie met behulp van cad/cam en CNC,  een compound radius fretboard, stainless steel frets, gevlakt met PLEK technologie die resulteert in excellente bespeelbaarheid, met gebruik van uitsluitend high-end componenten, en last but not least een aantrekkelijk uiterlijk.

Het begint allemaal met het ontwerp van de constructie. Veel gitaarbouwers kopiëren de bekende merken. Omdat veel kopers daar toch voor kiezen. Dan denk ik: als je dan toch imago belangrijker vindt dan kwaliteit, koop dan gewoon een Fender, Gibson of PRS. Ik heb bewust gekozen voor een verfrissende identiteit, maar zonder de roots en tradities van de elektrische gitaar uit het oog te verliezen. Toegegeven, de ergonomie van een Strat-body is bijna niet te verbeteren. Ik zeg bijna, want op de Schwung is de volumeknop niet te dicht bij de brug, is de jack-input te bedienen in speel positie, en kan de gitaar rechtop tegen de muur staan zonder uit balans te raken. Verder lopen de snaren rechtdoor over de nut en is er door een gunstige hellingshoek over de topkam geen string tree nodig. De (locking) stemmechanieken dragen eveneens bij aan de stemstabiliteit en zijn gemakkelijk te bedienen omdat de 4-2 posities meer tussenruimte bieden. De gitaar is perfect in balans, zowel zittend als staand. De a-symmetrische hals vorm, compound radius en glad afgewerkte stalen frets, zijn ook evidente verbeteringen.

Schwung biedt keuze uit 3 modellen, 2 schalen, diverse hout-, en kleurcombinaties. Ik heb dat gedaan omdat ik vind dat zowel de 'purist', op zoek naar een authentiek strat of LP feel, aan zijn/haar trekken moet kunnen komen, als de gitarist op zoek naar een eigen identiteit. Er zijn 7 pickguard-ontwerpen in  talloze kleuren. Alle pickup configuraties kunnen worden verzorgd, alsmede diverse bruggen. Een on-board tuner van N-tune is optioneel. En ook: een Schwung-custom, geheel naar eigen wens te configureren, behoort tot de mogelijkheden. De schier oneindige combinatie mogelijkheden maken elke Schwung tot een uniek juweel. Anders, maar niet té anders. Kortom: een uitstekend en betaalbaar alternatief voor de top van die overbekende A-merken.

 

Modellen

Er zijn zoals gezegd drie Schwung modellen: een Strat/Tele georiënteerd model (de KASTER), een model geïnspireerd op de Gibson solid body modellen (de MAHOGANY) en een model gebaseerd op een veelzijdig concept - zoals de meeste PRS modellen - (de CROSSOVER).  Daarnaast is er een vierde model dat vanaf scratch volledig op maat kan worden opgebouwd (de CUSTOM). Want met de talloze verschillende hout- en pickup combinaties, keuze van mensuur en de uitgebreide combinaties van lakken, slagplaten en hardware opties, kun je ook je eigen Schwung gitaar samenstellen. Uitleg en aanbevelingen volgen verderop.

 

De invloed van gitaarsounds in de popgeschiedenis

Bij de ontwikkeling van de eerste elektrische gitaren in de jaren vijftig borduurde men aanvankelijk voort op de akoestische (jazz)gitaren van die tijd. De mensuur (schaal) was relatief kort, zeker bij Gibson, en het gitaarspel werd gekenmerkt door clean spel, met dikke, stugge snaren in voornamelijk lage posities. Fender kwam later met de Broadcaster (de voorloper van de Telecaster) die een mensuur had van 648 mm, ofwel 25,50 inch. Men gebruikte - uit economische en praktische overwegingen - Swamp Ash en later Red American Alder voor de body’s en Maple voor de hals. Deze keuzes hebben in combinatie met de single coil pickupds de Fender sound mede bepaald, zoals de keuze voor mahonie in combinatie met humbuckers de Gibson sound heeft bepaald. Bij die eerste elektrische solid body gitaren werd een zeer gewelfde  fret-radius van 7,25 inch door Leo Fender ontworpen. Heel ergonomisch in de eerste posities.  Maar voor het moderne spel blijkt toch een vlakkere radius van het fretboard behulpzaam, omdat bij bendings in hogere posities de snaren dan niet snel aanlopen, waardoor de toon wordt gedempt.  Fender produceert daarom inmiddels alle toetsen met een minder gewelfde 9,5 inch radius. De iets langere mensuur van Fender ten opzichte van Gibson biedt flexibiliteit en speelcomfort, vinden veel gitaristen, maar ook een iets andere klank.

Met een langere mensuur kunnen bij een lagere stemming, of met drop D tuning, kunnen ook dikkere snaren met meer massa gebruikt worden waardoor de klank opschuift in de richting van de barritone modellen. (Barritone gitaren hebben schalen tot wel 29 inch, 73 cm).

In elk geval hebben de toenmalige keuzes van houtsoorten, en van schaal, radius, type pickups en hardware de authentieke gitaar sounds van weleer vormgegeven. Natuurlijk ook onder invloed van legendes als Jimmy Hendrix, Jimmy Page, Stevie Ray Vaughan, George Benson, Eddie Van Halen, Jeff Beck, Joe Satriani en vele anderen. Gitaarsounds die nu in ons collectieve geheugen zijn verankerd. Het karakter van die iconische sounds heb ik willen combineren met vernieuwingen en met een fris design. Ergonomie, bespeelbaarheid en klank staan voorop, maar het oog wil ook wat. Met name met de modellen KASTER en MAHOGANY heb ik de gitaristen die een authentieke tone zoeken tegemoet willen komen.

Hierna ga ik verder in op de kenmerken, mogelijkheden en eigenschappen van de Schwung gitaren. Onder ‘configureer je Schwung’ vindt je meer.

 

Schaal

Schwung biedt zowel een relatief korte schaal van 25,25 inch ofwel 641 mm (die toch ook al langer is dan Gibson en PRS, maar korter is dan Fender) en een moderne van 25,65 inch ofwel 652 mm (net een tikje langer dan de Fenders). Het verschil tussen de twee opties is slechts 1,1 cm, maar die nuance is genoeg voor een voelbaar en hoorbaar verschil. De Schwung gitaren hebben in alle gevallen 24 frets. Beide schalen hebben een compound radius die verloopt van 8 naar 11 inch. Daardoor heb je de beste ergonomie in de eerste posities en tevens de vlakkere toest voor moderne speeltechnieken in de hogere posities. Best of both worlds. Zelf heb ik relatief kleine handen, maar desondanks geef ik de voorkeur aan 652 mm boven 641, maar dat is heel persoonlijk. In elk geval is de grootte van je handen niet relevant voor de keuze van de schaal, tenzij het om jonge kinderen gaat. Bepalend is speelstijl, ergonomie en comfort, en natuurlijk ook klank. Het is dus allemaal heel persoonlijk, maar ik doe de volgende aanbevelingen:

  • Kies voor 652 mm, (25,65 inch) als je gewend bent te spelen op een strat of tele (Fender 648 mm), of als je drop-D of andere verlaagde tunings gebruikt en/of als je voorkeur in de typische strat- of tele-sound of juist in de metal of high gain sfeer ligt. De bespeelbaarheid is excellent omdat de snaren vanwege hun lengte iets flexibeler en comfortabeler aanvoelen en ook omdat in de hogere posities (boven de 18e fret) net iets meer ruimte is. Een pentatonische lick in A in de XVII positie is geen probleem vanwege de grotere ruimte en ook vanwege de goede bereikbaarheid van de hoogste frets door de uitsparing in de body. Voor de Schwung-KASTER ligt deze langere schaal in de rede, maar een strat-style met de kortere mensuur sluit ik zeker niet uit.

 

  • Kies voor 641 mm, (25,25 inch) als je gewend bent aan een meer conventionele schaal (Gibson 625, PRS 638 mm). Deze heeft een meer doorsnee ruimte tussen de frets en biedt een goede bespeelbaarheid in de lagere posities. Maar omdat de schaal met 641 mm nog steeds net iets langer is dan bijvoorbeeld Gibson, is de bespeelbaarheid ook in hogere posities op de hals nog wel wezenlijk beter, want de bereikbaarheid van de hoogste frets is door de body-vorm gewaarborgd. Voor de Schwung-MAHOGANY ligt deze kortere schaal in de rede, indien je kwa klank dicht in de buurt van een Les Paul of PRS wil komen. (De klank is natuurlijk meer afhankelijk van elektronica, hardware en houtsoort, maar kan met een iets kortere schaal eerder uitpakken in de richting van Gibson en PRS.)

 

Fanned Frets

Als alternatief biedt SCHWUNG nu ook de fanned fret variant. Dit is in feite een combinatie van beide schalen, zoals die hierboven zijn beschreven: voor de lage E de langere, voor de hoge e de kortere schaal. Daardoor staan topkam, frets en brug een beetje scheef. De 9e fret is orthogonaal. Op deze wijze wordt gecompenseerd voor verschillen in snaardikte en snaaractie en -lengte, hetgeen de intonatie over de hele hals wezenlijk ten goede komt. Vooral bij akkoorden of picking samen met open snaren. Doordat de beide schalen maar subtiel van elkaar verschillen, namelijk slechts 11 mm, staan de frets niet erg scheef en ben je er binnen 2 minuten aan gewend. De intonatie is echt fantastisch. Nadeel is wel dat de PLEK machine nog niet de fanned frets aan kan. Het vlakken doe ik daarom met de hand, hetgeen door het harde staal een intensieve, maar lonende klus is.

 

Hals en fretboard

De hals heeft een medium C-profiel die het midden houdt tussen de meest gangbare halzen van de custom shop topmerken. De nek is een heel klein beetje asymmetrisch (à la Stevie Ray Vaughn). Hij biedt naar mijn oordeel (maar ook naar de ervaring van alle gitaristen die mijn prototypen testten) optimaal comfort en heeft in combinatie met de trussrodd van Stewmac zeer goede sound-eigenschappen. Voor de klank is de houtsoort van de nek bepalender dan die van de body, en dat pleit voor een dikkere hals, maar speelcomfort moet in mijn visie wel prioriteit hebben.  De halsvorm van Schwung is afgeleid van een aantal van mijn favoriete gitaren waaronder mijn Fender CS relic Stratocaster uit 1997 (met een radius van 9,5 inch, gebouwd door legende Vince Cunetto), een Gibson LP Standard (11 inch), een Custom PRS (10 inch) en mijn oude favoriete vintage Telecaster (met een radius van 7,25 inch). Met de CNC techniek kan ik waarborgen dat de hals met een precisie van < 0,01 mm exact is wat ze moet zijn. Dat maakt het tevens makkelijker de complexere compound radius toe te passen. De radius van alle Schwung gitaren verloopt standaard van 8’ (inch) op de topkam, naar 11’  op de 24e fret, naar 13’ op de brug. The best of both worlds ! Alhoewel de twee schalen kwa radius nauwelijks van elkaar verschillen, is elke fret met een aparte inlay in de toets geperst. Dit wil zeggen dat eerst met CNC precisie 2 x 24 aluminium inlays zijn gemaakt, waarmee elke fret met de grootst mogelijke nauwkeurigheid, in de exacte radius, in de toets zijn gedrukt. De laatste oneffenheden worden met PLEK verwijderd.

 

Hout

De houtkeuze ligt eigenlijk voor de hand: wil je een typische, authentieke Fender-sound ontkom je niet aan de American Red Alder (Elzen) voor de body en Maple voor de hals. Ik kies in dit geval meestal  voor de rosewood fretboard omdat dit de meeste klankcomplexiteit oplevert, maar ik sluit een all-maple nek of een ebben toets niet uit. In mijn visie moet een fretboard hard genoeg zijn en kwa toon goed combineren met hals en body. Verder is de optische kwaliteit doorslaggevend. Wil je een Les Paul-sound, moet je het juiste mahonie aanwenden.  Daarbij kies ik soms een ebben toets (afhankelijk van de PU-configuratie) vanwege de ‘sparkling treble’ die dat toevoegt aan de toch al warme klank van mahonie. Voor de cross-over variant heb ik bewust een Alder body met een Mahonie/Ebben hals gecombineerd, of omgekeerd een Mahony body met Maple hals, omdat dan zowel single coils als humbuckers  tot hun recht kunnen komen. De hout-configuraties van de drie basismodellen zijn derhalve als volgt:

 

 

Pickups

Meer nog dan het hout is de elektronica bepalend voor het karakter en sound van de gitaar, vooral natuurlijk de pickups. Sommige gitaarbouwers beweren zelfs dat 70% afhangt van PU’s en elektronica en dat slechts 30% van het karakter door houtsoort en hardware wordt bepaald. Dit is natuurlijk arbitrair, maar ik geloof wel dat de PU-s doorslaggevend zijn. Daarom besteed ik veel zorg aan de keuze van pickups, potmeters en capacitators. De merken die ik gebruik betreffen alle bekende merken op de markt maar ook enkele minder bekende maar excellente pickups uit Korea en Japan. Bijvoorbeeld: Seymour Duncan, DiMarzio, EMG, BareKnuckel, Lollar, Gibson, Fender CS, Lindy Fralin, Tom Anderson, Van Zandt, Smitty, Roswell, Giovanni, Kloppmann, Haeussel, Amber, etc. Voor de veelzijdigheid van de Schwung CROSSOVER kies ik vaak voor de P-rail van Seymour Duncan, vanwege de veelzijdige en fantastische sounds. De P-rail is met een mini toggle in 3 standen zowel als single coil, als P90 en ook als humbucker te gebruiken. Waarbij de humbucker in serie (hot) of parallel (lagere output) geschakeld kan zijn.

Voor de combinatie van hout en PU’s doe ik de volgende aanbevelingen ( + betekend aanbevolen, - betekend af te raden) : 

 

 

Slagplaat vorm en kleur:

De vormgeving van de Schwung gitaren wordt mede bepaald door de slagplaat. Er zijn zeven basisvormen: de Delta, Shark, Coolchrome, Elegance, Pythagoras, Windflow en Split. Deze zijn in diverse kleuren mogelijk. Ik vind dat de gitaar altijd als een passend geheel moet worden vormgegeven. De keuze van slagplaat vorm en kleur is vanzelfsprekend mede afhankelijk van de body finish, pickup covers, hardware en knoppen, waarmee slagplaat immers moet harmoniëren. Ik geef graag advies.

Alle opties, alsmede een bestel- of prijsopgave formulier, worden nader toegelicht in ‘configureer je Schwung‘.